Wymagania j. polski klasa 5

Wymagania z j. polskiego klasa 5

Wymagania edukacyjne dla uczniów klas piątych
realizujących program nauczania języka polskiego na podstawie podręcznika

„Słowa z uśmiechem”

KRYTERIA OGÓLNE

dopełniające
ocena
bardzo dobra

 I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji

  • czyta tekst, stosując odpowiednie tempo i intonację w zależności od treści
  • wykorzystuje wysłuchane wypowiedzi we własnej pracy
  • twórczo wykorzystuje informacje z tekstu
  • wyjaśnia funkcję nadawcy i odbiorcy w odniesieniu do różnego typu wypowiedzi
  • określa funkcje tekstu literackiego i informacyjnego
  • wyodrębnia elementy charakterystyczne dla różnych form gatunkowych
  • ocenia wpływ porządkowania informacji na proces zapamiętywania
  • odczytuje treści wyrażone wprost i pośrednio
  • odróżnia znaczenia dosłowne wyrazów od przenośnych w wypowiedzi
  • wyciąga wnioski z tekstu
  • określa funkcje części składowych wypowiedzi
  • określa funkcje różnych słowników
  • korzysta z różnych źródeł informacji
  • wyjaśnia funkcję orzeczenia, podmiotu, przydawki, dopełnienia i okolicznika w zdaniu
  • określa funkcję zdań współrzędnie złożonych różnego typu
  • określa funkcje różnych części mowy w wypowiedzeniu
  • określa funkcje różnych form gramatycznych odmiennych części mowy w wypowiedzeniu
  • nazywa emocje wyrażane za pomocą różnych form ekspresji

II. Analiza i interpretacja tekstów kultury

  • opisuje emocje towarzyszące odbiorowi tekstów kultury
  • komentuje sytuację bohatera
  • posługuje się argumentami, wyrażając swój stosunek do postaci
  • wskazuje środki artystycznego wyrazu charakterystyczne dla różnych tekstów kultury
  • określa rolę autora tekstu w kreowaniu fikcji literackiej
  • wskazuje różnice między elementami świata przedstawionego mitu, legendy, baśni
  • objaśnia funkcje językowych środków stylistycznych
  • używa funkcjonalnie pojęć: wiersz ciągły, stroficzny, rymowy, bezrymowy, wolny oraz rymy i rytm podczas analizy wiersza
  • rozpoznaje znaki teatru i środki wyrazu charakterystyczne dla teatru lalkowego
  • określa właściwości i funkcje różnych elementów dzieła filmowego
  • nazywa tworzywo przekazów audiowizualnych (ruchome obrazy, dźwięk)
  • stosuje bogate słownictwo określające następstwo zdarzeń
  • określa motywy działania bohatera
  • omawia funkcję mitów i legend
  • odczytuje proste symbole i alegorie
  • formułuje samodzielnie przesłanie legendy i mitu
  • odczytuje wartości i antywartości wpisane w teksty kultury
  • czyta wszystkie wymagane lektury w całości i interpretuje je w połączeniu z kontekstami
  • świadomie porządkuje i komponuje treść swoich wypowiedzi

III. Tworzenie wypowiedzi

  • dostosowuje sposób wyrażania się do zamierzonego celu
  • formułuje pytania o charakterze uogólniającym
  • podkreśla intencje wypowiedzi pozawerbalnymi środkami porozumiewania się
  • redaguje użytkowe formy wypowiedzi, stosując środki językowe podkreślające intencję wypowiedzi
  • redaguje poprawne, charakteryzujące się bogactwem językowym, opowiadanie z elementami opisu, opis przedmiotu, opis postaci, opis miejsca, opis krajobrazu, dziennik, pamiętnik, sprawozdanie
  • rozplanowuje kompozycję układu treści w różnych formach wypowiedzi
  • dba o zwięzłość wypowiedzi w zapisie planu ramowego i szczegółowego
  • prezentuje własne stanowisko w rozmowie
  • czytając głośno, przekazuje intencję tekstu
  • głosowo interpretuje tekst
  • zapisuje poprawnie wypowiedzenia oznajmujące, pytające, rozkazujące, wykrzyknikowe
  • przekształca zdanie pojedyncze w równoważnik zdania i odwrotnie ze świadomością celu
  • poprawnie stosuje w wypowiedzi wyrazy o trudnej odmianie
  • używa we właściwych kontekstach przymiotników i przysłówków o różnych natężeniach cechy
  • stosuje we wszystkich wyrazach zasady pisowni:
    • rz, ż, ó, u, h, ch,
    • ie z rzeczownikami, przymiotnikami, czasownikami, przysłówkami i liczebnikami,
    • wielką i małą literą,
    • ą i ę,
    • i po spółgłoskach,
    • końcówek -i, -ii, -ji,
    • końcówek -em, -om,
    • przyimków złożonych i wyrażeń przyimkowych w zestawie ortogramów zawartych w ćwiczeniach
  • stosuje we wszystkich wyrazach zasady oznaczania spółgłosek dźwięcznych i bezdźwięcznych w zestawie ortogramów zawartych w ćwiczeniach
  • stosuje we wszystkich wypowiedzeniach poznane zasady użycia przecinka w zdaniu pojedynczym i złożonym
  • używa funkcjonalnie i we właściwych kontekstach archaizmów i neologizmów

rozszerzone ocena dobra

 I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji

  • czyta płynnie tekst, podkreślając odpowiednią modulacją nastrój i emocje bohaterów
  • nawiązuje do wypowiedzi innych we własnej pracy
  • samodzielnie wydobywa z tekstu wiele informacji
  • określa relacje autor – narrator – czytelnik (słuchacz) oraz nadawca – odbiorca wypowiedzi
  • porównuje wybrane elementy tekstów literackich i informacyjnych
  • zna funkcje różnych form gatunkowych wypowiedzi
  • hierarchizuje informacje
  • wyszukuje w tekście treści wyrażone pośrednio
  • rozumie przenośne znaczenia wyrazów w wypowiedzi
  • wyodrębnia przesłanki w tekście
  • określa relacje między częściami składowymi wypowiedzi
  • korzysta ze słownika wyrazów bliskoznacznych, słownika języka polskiego oraz słownika wyrazów obcych
  • korzysta z informacji zawartych w encyklopedii
  • rozpoznaje podmiot gramatyczny, szeregowy, towarzyszący oraz orzeczenie czasownikowe i orzeczenie wyrażone wyrazami typu można, warto z bezokolicznikiem
  • rozpoznaje równoważnik zdania, określa typy zdań złożonych współrzędnie
  • wskazuje różnice między różnymi częściami mowy
  • rozpoznaje rzeczowniki żywotne i nieżywotne, osobowe i nieosobowe oraz formy przypadków rzeczownika i przymiotnika
  • rozpoznaje emocje wyrażane gestami i postawą

II. Analiza i interpretacja tekstów kultury

  • opisuje wrażenia towarzyszące odbiorowi różnych tekstów kultury
  • zestawia sytuację bohatera z własnymi doświadczeniami
  • ocenia bohatera literackiego
  • odróżnia prozę od poezji
  • odróżnia fikcję filmową od rzeczywistości
  • wypowiada się na temat fantastyki w mitach i legendach
  • wskazuje w tekście literackim epitety, porównania, przenośnie (w tym uosobienia i ożywienia), wyrazy dźwiękonaśladowcze, neologizmy
  • rozpoznaje wiersz wolny, zna pojęcia: rymy męskie i żeńskie oraz dokładne i niedokładne
  • wyodrębnia różne elementy składające się na widowisko teatralne, określa funkcje znaków teatralnych
  • posługuje się ze zrozumieniem terminem ujęcie
  • wyraża opinię na temat programów telewizyjnych o charakterze konkursowym
  • analizuje przebieg zdarzeń w ujęciu przyczynowo-skutkowym
  • przedstawia opinię na temat bohatera
  • wymienia cechy charakterystyczne różnych gatunków literackich
  • odczytuje przenośne sensy utworów opartych na nieskomplikowanych konstrukcjach metaforycznych
  • odczytuje przesłania legend i mitów
  • zestawia wartości i ich przeciwieństwa na zasadzie kontrastu
  • czyta wszystkie wymagane lektury w całości i interpretuje wybrane wątki

III. Tworzenie wypowiedzi

  • wypowiada się logicznie na podany temat związany z poznanymi tekstami kultury
  • stosuje formy grzecznościowe w wypowiedzi ustnej i pisemnej (pozdrowienia, list, życzenia, gratulacje)
  • formułuje pytania o zróżnicowanej budowie
  • posługuje się pozawerbalnymi środkami komunikowania się stosownie do okoliczności
  • redaguje użytkowe formy wypowiedzi, stosuje odpowiednie słownictwo
  • redaguje rozwinięte, poprawne stylistycznie opowiadanie z elementami opisu, opis przedmiotu, opis postaci, opis miejsca, opis krajobrazu, dziennik, pamiętnik, sprawozdanie
  • tworzy wypowiedzi zgodne z cechami kompozycyjnymi danej formy
  • stosuje jednolitą formę wypowiedzeń (bez czasownika) w zapisie planu ramowego i szczegółowego
  • reaguje na wypowiedzi innych rozmówców
  • czytając głośno, uwzględnia różne znaki interpunkcyjne
  • artykułuje prawidłowo głoski podczas recytacji
  • używa wypowiedzeń wykrzyknikowych ze świadomością ich funkcji
  • przekształca wypowiedzenia bez osobowej formy czasownika w zdania i odwrotnie
  • stosuje poprawne formy gramatyczne wyrazów odmiennych
  • uwzględnia w wypowiedziach różne natężenie cech i właściwości
  • stosuje w większości wyrazów zasady pisowni:
    • rz, ż, ó, u, h, ch,
    • nie z rzeczownikami, przymiotnikami, czasownikami, przysłówkami i liczebnikami,
    • wielką i małą literą,
    • ą i ę,
    • i po spółgłoskach,
    • końcówek -i, -ii, -ji,
    • końcówek -em, -om,
    • przyimków złożonych i wyrażeń przyimkowych w zestawie ortogramów zawartych w ćwiczeniach
  • stosuje w większości wyrazów zasady oznaczania spółgłosek dźwięcznych i bezdźwięcznych w zestawie ortogramów zawartych w ćwiczeniach
  • stosuje w większości wypowiedzeń poznane zasady użycia przecinka w zdaniu pojedynczym i złożonym
  • używa funkcjonalnie i we właściwych kontekstach frazeologizmów
podstawowe ocena dostateczna

 I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji

  • czyta poprawnie tekst, podkreślając głosem ważne słowa
  • słucha uważnie wszystkich wypowiedzi nauczyciela i uczniów
  • wydobywa istotne informacje z tekstu
  • odróżnia autora od narratora oraz nadawcę od odbiorcy wypowiedzi
  • odróżnia tekst literacki od informacyjnego
  • odróżnia formy gatunkowe wypowiedzi
  • odróżnia informacje ważne od drugorzędnych
  • dostrzega w tekście treści wyrażone wprost i pośrednio
  • rozumie dosłowne i niektóre przenośne znaczenia wyrazów w wypowiedzi
  • określa prawdziwość informacji dotyczącej tekstu
  • wyodrębnia w tekście cząstki kompozycyjne
  • zna budowę słownika języka polskiego oraz słownika wyrazów obcych
  • zna budowę hasła encyklopedycznego
  • zna pojęcia: przydawka, dopełnienie, okolicznik sposobu, okolicznik czasu, okolicznik miejsca
  • rozpoznaje w tekście zdanie pojedyncze rozwinięte i nierozwinięte, zdanie pojedyncze i złożone, odróżnia zdanie i wypowiedzenie bez osobowej formy czasownika
  • rozpoznaje w tekście liczebniki oraz przyimki
  • odróżnia czasowniki w formie osobowej i nieosobowej oraz niektóre czasowniki dokonane i niedokonane
  • rozpoznaje emocje na podstawie wyrazu twarzy

II. Analiza i interpretacja tekstów kultury

  • opisuje wrażenia towarzyszące odbiorowi tekstów literackich
  • określa sytuację bohatera literackiego i filmowego
  • prezentuje swój pogląd na temat bohatera
  • rozpoznaje różne teksty kultury
  • odróżnia fikcję literacką od rzeczywistości
  • wymienia nieprawdopodobne (fantastyczne) elementy świata przedstawionego
  • rozpoznaje w tekście niektóre epitety, porównania, przenośnie (w tym uosobienie i ożywienie), wyrazy dźwiękonaśladowcze, neologizmy
  • odróżnia wiersz ciągły od stroficznego i rymowy od wiersza bez rymów
  • posługuje się terminami związanymi z teatrem lalkowym, zna pojęcie znaki teatru
  • wie, jak zbudowany jest scenariusz filmowy
  • wymienia cechy programu telewizyjnego o charakterze konkursowym
  • omawia wydarzenia w tekście, używa pojęć wątek i akcja
  • wypowiada się na temat uczuć i przeżyć bohatera
  • odróżnia mit i legendę od baśni
  • odbiera niektóre teksty kultury na poziomie metaforycznym
  • odczytuje przesłanie niektórych legend i mitów
  • rozróżnia pozytywne i negatywne zachowania bohaterów literackich
  • czyta większość wymaganych lektur w całości i analizuje ich świat przedstawiony

III. Tworzenie wypowiedzi

  • krótko wypowiada się na podany temat związany z otaczającą rzeczywistością
  • dostosowuje sposób wyrażania się do sytuacji komunikacyjnej
  • formułuje logiczne pytania do tekstu
  • stosuje różne typy wypowiedzeń w zależności od zamierzonego celu
  • redaguje samodzielnie użytkowe formy wypowiedzi
  • redaguje samodzielnie opowiadanie z elementami opisu, opis przedmiotu, opis postaci, opis miejsca, opis krajobrazu, dziennik, pamiętnik, sprawozdanie
  • wyróżnia istotne treści w tekstach użytkowych
  • sporządza samodzielnie odtwórczy plan ramowy i szczegółowy wypowiedzi
  • włącza się do rozmowy w kulturalny sposób
  • czytając głośno, uwzględnia przecinki w wypowiedzeniach
  • recytuje tekst poetycki
  • używa świadomie wypowiedzeń oznajmujących, pytających i rozkazujących
  • tworzy poprawne wypowiedzenia pojedyncze i złożone
  • przestrzega poprawności gramatycznej wyrazów odmiennych, tworząc wypowiedzi o nieskomplikowanej strukturze językowej
  • używa przymiotników i przysłówków we właściwych kontekstach
  • stara się przestrzegać poprawności ortograficznej w zakresie pisowni:
    • rz, ż, ó, u, h, ch,
    • nie z rzeczownikami, przymiotnikami, czasownikami, przysłówkami i liczebnikami,
    • wielką i małą literą,
    • ą i ę,
    • i po spółgłoskach,
    • końcówek -i, -ii, -ji,
    • końcówek -em, -om,
    • przyimków złożonych i wyrażeń przyimkowych w zestawie ortogramów zawartych w ćwiczeniach
  • stara się przestrzegać zasad dotyczących oznaczania spółgłosek dźwięcznych i bezdźwięcznych w zestawie ortogramów zawartych w ćwiczeniach
  • stosuje poprawnie kropkę, znak zapytania lub wykrzyknik na końcu wypowiedzeń, zna zasady dotyczące użycia przecinka w zdaniach pojedynczych i złożonych
  • odróżnia wyrazy pokrewne od bliskoznacznych, tworzy rodziny wyrazów

konieczne ocena dopuszczająca

 I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji

  • czyta poprawnie tekst, wyznaczając głosowo granice zdań, zwracając uwagę na znaki interpunkcyjne
  • słucha uważnie wypowiedzi nauczyciela i uczniów
  • określa temat oraz kategorie dotyczące podstawowych elementów świata przedstawionego tekstu
  • zna pojęcia: autor, narrator, czytelnik, słuchacz, nadawca, odbiorca wypowiedzi
  • rozpoznaje tekst literacki oraz tekst informacyjny
  • rozpoznaje formy gatunkowe wypowiedzi (zaproszenie, życzenia, gratulacje, zawiadomienie, ogłoszenie, instrukcję)
  • porządkuje informacje z tekstu
  • wyszukuje w tekście informacje wyrażone wprost
  • rozumie treść pytań, poleceń oraz prostych informacji
  • zna pojęcia prawda i fałsz
  • zna pojęcia: tytuł, wstęp, rozwinięcie, zakończenie, akapity
  • korzysta ze słownika ortograficznego
  • wyszukuje hasła w encyklopedii
  • rozpoznaje podmiot i orzeczenie w zdaniu
  • odróżnia zdanie pojedyncze rozwinięte i nierozwinięte, zna pojęcia zdanie pojedyncze i zdanie złożone
  • rozpoznaje w wypowiedziach rzeczowniki, czasowniki, przymiotniki, przysłówki oraz niektóre liczebniki i przyimki
  • rozpoznaje w tekście formy liczb, rodzajów gramatycznych, czasów odmiennych części mowy
  • odczytuje proste znaki, w tym emotikony

II. Analiza i interpretacja tekstów kultury

  • nazywa reakcje czytelnicze
  • wypowiada się na temat sytuacji bohatera literackiego i filmowego
  • wypowiada się na temat postaci literackiej, wskazuje pozytywne i negatywne cechy bohatera
  • odróżnia dzieło literackie od innych tekstów kultury
  • zna pojęcie fikcja literacka
  • wymienia prawdopodobne (realistyczne) elementy świata przedstawionego
  • zna pojęcia: epitet, porównanie, przenośnia (w tym uosobienie i ożywienie), wyraz dźwiękonaśladowczy, neologizm
  • rozpoznaje wers, zwrotkę i refren, wskazuje rymy w wierszu, zna pojęcie rytm
  • posługuje się terminami: lalki, kostium, rekwizyty, dekoracja w kontekście widowiska teatralnego
  • posługuje się pojęciami związanymi z filmem: aktor, reżyser, scenariusz filmowy
  • odróżnia film od programu informacyjnego
  • wyodrębnia wydarzenia w tekście
  • prezentuje najistotniejsze informacje o bohaterze
  • identyfikuje opowiadanie, powieść podróżniczą, baśń, legendę, podanie, klechdę, mit, fraszkę, wiersz, przysłowie, komiks
  • odbiera teksty literackie na poziomie dosłownym
  • używa pojęcia przesłanie w odniesieniu do legendy i mitu
  • posługuje się pojęciami: dobro – zło, przyjaźń – wrogość, prawda – kłamstwo, pokój – wojna w odniesieniu do treści omawianych utworów
  • czyta większość wymaganych lektur przynajmniej we fragmentach i analizuje podstawowe elementy ich świata przedstawionego

III. Tworzenie wypowiedzi

  • udziela poprawnych i logicznych odpowiedzi na pytania
  • rozpoznaje oficjalną i nieoficjalną sytuację komunikacyjną
  • formułuje poprawnie pytania podczas rozmowy
  • tworzy wypowiedzi wyrażające różne intencje, np. prośbę, polecenie, radę, podziękowanie, przeprosiny
  • redaguje według podanego wzoru użytkowe formy wypowiedzi: list, kartkę z pozdrowieniami, ogłoszenie, zawiadomienie, zaproszenie, życzenia, gratulacje, instrukcję, proste notatki w różnych formach
  • redaguje według podanego wzoru opowiadanie z elementami opisu, opis przedmiotu, opis postaci, opis miejsca, opis krajobrazu, dziennik, pamiętnik, sprawozdanie
  • wydziela margines i dba o estetykę tekstu
  • sporządza według podanego wzoru odtwórczy plan ramowy i szczegółowy wypowiedzi
  • słucha z uwagą uczestników rozmowy, mówi na temat, uczestnicząc w rozmowie
  • czytając głośno, uwzględnia kropkę, znak zapytania lub wykrzyknik na końcu wypowiedzeń
  • wygłasza tekst z pamięci
  • odróżnia wypowiedzenia oznajmujące, pytające i rozkazujące
  • buduje logiczne wypowiedzenia pojedyncze i złożone
  • stara się przestrzegać poprawności gramatycznej wyrazów odmiennych
  • tworzy przysłówki od przymiotników
  • zna zasady pisowni:
    • rz, ż, ó, u, h, ch,
    • nie z rzeczownikami, przymiotnikami, czasownikami, przysłówkami i liczebnikami
    • wielką i małą literą,
    • ą i ę,
    • i po spółgłoskach,
    • końcówek -i, -ii, -ji,
    • końcówek -em, -om,
    • przyimków złożonych i wyrażeń przyimkowych
  • zna wybrane zasady dotyczące oznaczania spółgłosek dźwięcznych i bezdźwięcznych
  • zamyka wypowiedzenia oznajmujące kropką, znakiem zapytania lub wykrzyknikiem
  • operuje poprawnie słownictwem skoncentrowanym przede wszystkim wokół tematów: dom, rodzina, szkoła i nauka, środowisko przyrodnicze i społeczne

Ocenę celującą otrzymuje uczeń, którego osiągnięcia w znacznym stopniu wykraczają poza wymagania dopełniające i sytuują się na poziomie ponadprogramowym. Jego praca cechuje się aktywnością, samodzielnością i kreatywnością. Prezentuje wysoki poziom wiedzy i umiejętności. Ma szerokie kompetencje w zakresie odbioru tekstów kultury. Chętnie czyta i zna wiele tekstów ponadprogramowych. Twórczo i samodzielnie rozwija swoje zainteresowania. Podejmuje działalność literacką i kulturalną. Swobodnie korzysta z wielu źródeł w docieraniu do informacji, wykorzystuje funkcjonalnie nowoczesne technologie informacyjno – komunikacyjne. Tworzy bezbłędne pod każdym względem wypowiedzi ustne i pisemne.

Ocenę niedostateczną otrzymuje uczeń, którego wyniki nie osiągają poziomu wymagań koniecznych, w związku z tym, nie jest w stanie wykonać zadań o niewielkim stopniu trudności. Brak wiedzy i umiejętności nie rokuje osiągnięcia nawet minimalnego postępu.