Wymagania j. polski klasa 6

Wymagania z j. polskiego klasa 6

Wymagania edukacyjne dla uczniów klasa 6

dopełniające
ocena
bardzo dobra

 I. Słuchanie

  • wykorzystuje wysłuchane wypowiedzi we własnej pracy
  • tworzy własne utwory inspirowane wysłuchanym tekstem
  • dostrzega i wyjaśnia przenośny sens wysłuchanego tekstu
  • potrafi sporządzić notatkę w wybranej przez siebie formie na podstawie wysłuchanego tekstu

II. Czytanie

  • czyta tekst płynnie, stosując odpowiednie tempo i intonację W zależności od treści
  • odczytuje tekst poetycki i prozatorski na poziomie przenośnym i symbolicznym
  • wskazuje funkcję narratora w utworze
  • podejmuje próby interpretacji utworu w oparciu o funkcję środków stylistycznych
  • analizując konstrukcję i warstwę znaczeniową utworu bierze pod uwagę funkcję osoby mówiącej w tekście
  • badając strukturę świata przedstawionego, dostrzega mechanizmy rozwoju fabuły, głównych wątków utworu prozatorskiego
  • porównuje różne rodzaje powieści i opowiadania
  • na podstawie analizy utworów literackich podejmuje próbę interpretacji znaczenia i miejsca człowieka w świecie
  • odczytuje inne odpowiednio dobrane teksty kultury na poziomie krytyczno-twórczym
  • analizuje treść oraz tworzywo adaptacji filmowej lub teatralnej dzieła literackiego
  • wyjaśnia mechanizmy oddziaływania reklam
  • bada zależność między tworzywem dzieła a realizacją tego samego tematu lub motywu w różnych dziedzinach sztuki

III. Mówienie

  • Jako świadomy uczestnik sytuacji komunikacyjnej nawiązuje kontakt, podtrzymuje go oraz dobiera formę komunikatu w zależności od celu wypowiedzi i rodzaju odbiorcy
  • różnicuje swoje wypowiedzi stylistycznie, dba o poprawność językową, korzysta z bogatego słownictwa
  • aktywnie uczestniczy w dyskusji na tematy związane z rzeczywistością oraz dotyczące lektury; wprowadza w temat rozmowy,przekonuje do swojego zdania, udowadniając racje w sposób rzeczowy i logiczny, posługuje się informacją, cytatem z danego źródła; nawiązuje do wypowiedzi interlokutorów, wyciąga wnioski, dokonuje podsumowania rozmowy, modyfikuje własne poglądy
  • dba o poprawność wypowiedzi oraz o przestrzeganie przez dyskutantów zasad kulturalnej rozmowy
  • świadomie stosuje różne rodzaje wypowiedzeń w zależności od przekazywanych treści
  • ubarwia wypowiedzi dialogiem
  • urozmaica wypowiedzi opisem przeżyć wewnętrznych, monologiem wewnętrznym postaci
  • stosuje charakterystykę bezpośrednią bohatera, wykorzystując bogate słownictwo nazywające cechy; stosuje charakterystykę pośrednią uwzględniającą motywy działania postaci; dokonuje oceny moralnej bohatera w odwołaniu do uniwersalnych wartości etycznych

III. Pisanie

  • pisze różnorodne wypowiedzi, dostosowane do sytuacji komunikacyjnej, poprawne pod względem językowym, stylistycznym, ortograficznym oraz interpunkcyjnym
  • stosuje bogate, różnorodne słownictwo dostosowane do rodza ju i celu wypowiedzi
  • wprowadza do dialogu słowa narratora dystansującego się wobec wypowiedzi i działań bohaterów
  • redaguje opowiadanie twórcze z elementami opisu sytuacji, list oficjalny, notatkę w formie ciągłej, schematu
  • w tekstach informacyjnych i instrukcji stosuje słownictwo adekwatne do formy
  • wyjaśnia treści przenośne i symboliczne oraz konteksty interpretacyjne w opisie dzieła plastycznego
  • streszcza tekst, stosując odpowiednie dla formy wypowiedzi słownictwo
  • w sposób pełny i przemyślany charakteryzuje postać literacką lub rzeczywistą, przedstawia wszystkie możliwe motywy jej działania, ocenia postępowanie w odniesieniu do wartości etycznych
  • przekształca plan ramowy w szczegółowy
  • poprawia własne błędy językowe i stylistyczne

VI. Korzystanie ze źródeł informacji

  • samodzielnie gromadzi informacje, korzystając z różnych źródeł

V. Nauka o języku

  • stosuje wiedzę w zakresie fonetyki:
    • stosuje wiadomości dotyczące różnicy między zapisem a wymową głosek
  • stosuje wiedzę w zakresie słownictwa i słowotwórstwa:
    • korzysta z bogatego zasobu słownictwa, stosując wyrazy bliskoznaczne
    • dba o poprawność stylistyczną tekstu
    • ilustruje wypowiedzi odpowiednio dobranymi związkami frazeologicznymi i przysłowiami
    • wyjaśnia znaczenie wyrazów na podstawie ich etymologii
    • wyjaśnia zmiany znaczenia wyrazów,
    • bada funkcje neologizmów i archaizmów w tekście
    • analizuje budowę słowotwórczą wyrazu
    • porządkuje rodziny wyrazów
  • stosuje wiedzę w zakresie fleksji:
    • popawnieużywa w wypowiedzeniach ustnych i pisemnych form odmiennych i nieodmiennych części mowy, analizuje ich funkcje w zdaniu,
    • dokonuje rozbioru gramatycznego wypowiedzenia pojedynczego
  • stosuje wiedzę w zakresie składni:
    • dokonuje analizy logicznej wypowiedzenia pojedynczego
    • rysuje wykresy logiczne zdań pojedynczych z różnymi typami podmiotów i orzeczeń
    • rysuje schematy wypowiedzeń złożonych podrzędnie i współrzędnie
    • rozpoznaje i konstruuje zdania bezpodmiotowe
    • dba o poprawność interpunkcyjną wypowiedzeń pojedynczych i złożonych

rozszerzone ocena dobra

 I. Słuchanie

  • nawiązuje do wypowiedzi innych we własnej pracy
  • dokonuje w dowolnej formie przekładu intersemiotycznego wysłuchanego komunikatu
  • analizuje przenośny sens wysłuchanego tekstu

II. Czytanie

  • czyta płynnie tekst, podkreślając modulacją nastrój i emocje bohaterów
  • czyta różne teksty kultury na poziomie krytyczno
  • twórczym
  • określa rolę narratora w utworze
  • rozumie funkcję użytych w tekście środków stylistycznych
  • rozumie znaczenie postaci mówiącej w tekście
  • posługuje się pojęciami: fabuła, akcja, wątek
  • wyróżnia cechy różnych rodzajów powieści i opowiadania
  • na podstawie analizy utworów literackich odkrywa podstawowe prawa dotyczące człowieka i otaczającego świata
  • analizuje treści pozaliterackich tekstów kultury porównuje utwory literackie z ich adaptacją filmową lub teatralną
  • wypowiada opinie na temat reklam i dostrzega werbalne oraz niewerbalne mechanizmy oddziaływania na odbiorcę
  • dostrzega zależność między realizacją tematu dzieła a jego tworzywem

III. Mówienie

  • świadomie uczestniczy w sytuacji komunikacyjnej buduje spójne i poprawne pod względem językowym wypowiedzi, zróżnicowane stylistycznie w zależności od intencji nadawcy oraz adresata
  • uczestniczy w dyskusji na podany temat, przedstawia logiczne, rzeczowe argumenty poparte odpowiednimi przykładami
  • stosuje perswazję językową nieprzekraczającą granic kulturalnej rozmowy tak, aby przekonać pozostałych jej uczestników do przyjęcia jego stanowiska
  • stosuje różnego rodzaju wypowiedzenia
  • stosuje w swoich wypowiedziach dialog
  • stosuje w swoich wypowiedziach opis przeżyć wewnętrznych
  • charakteryzuje bohatera literackiego, ocenia jego postawy i postępowanie, uwzględniając motywy działania
  • wygłaszając tekst poetycki lub prozatorski stosuje pauzę, dobiera odpowiednio barwę i ton głosu tak, aby zwrócić uwagę odbiorcy na warstwę znaczeniową utworu
  • wzbogaca wypowiedzi o niewerbalne środki wyrazu, dobrane odpowiednio do sytuacji komunikacyjnej
  • zwraca uwagę na poprawność językową i stylistyczną swoich wypowiedzi

III. Pisanie

  • konstruuje wypowiedzi zróżnicowane stylistycznie w zależności od intencji nadawcy, odbiorcy komunikatu oraz sytuacji komunikacyjnej
  • stosuje słownictwo odpowiednie do rodzaju i celu wypowiedzi wzbogaca tekst dialogiem charakteryzującym bohatera
  • redaguje opowiadanie twórcze z elementami opisu przeżyć wewnętrznych bohatera, notatkę, sprawozdanie
  • redaguje teksty informacyjne oraz teksty o charakterze instrukcji
  • opisując dzieło plastyczne, zauważa jego sens przenośny
  • redaguje streszczenie tekstu,szczegółowo relacjonuje przedstawione wydarzenia
  • charakteryzuje postać literacką lub rzeczywistą, nazywa cechy jej charakteru, osobowości i usposobienia, zauważa motywy działania
  • redaguje plan szczegółowy
  • dba o estetykę zapisu, poprawność językową i stylistyczną redagowanego tekstu

VI. Korzystanie ze źródeł informacji

  • potrafi dokonać wyboru źródła informacji

V. Nauka o języku

  • stosuje wiedzę w zakresie fonetyki:
    • dostrzega różnicę między zapisem a wymową głosek, oznacza miękkość głoski przez znak zmiękczenia oraz i
  • stosuje wiedzę w zakresie słownictwa i słowotwórstwa:
    • dobiera odpowiednio słownictwo blisko-znaczne w wypowiedzi w celu uniknięcia powtórzeń
    • stosuje w wypowiedziach pisemnych lub ustnych wyrazy przeciwstawne, związki frazeologiczne i przysłowia, a także powiedzenia związane z regionem
    • rozumie funkcję neologizmów i archaizmów w tekście, wyjaśnia ich sens
    • bada budowę słowotwórczą wyrazu
    • tworzy rodzinę wyrazów
    • tworzy definicję słowotwórczą wyrazu
  • stosuje wiedzę w zakresie fleksji:
    • rozpoznaje w wypowiedzeniu odmienne i nieodmienne części mowy. Nazywa je i określa formę gramatyczną, rozumie ich funkcję w zdaniu
    • poprawnie stosuje części mowy w wypowiedzi, w szczególności formy czasowników zakończonych na – no, – to. Nieregularnie odmieniających się rzeczowników, formy proklityczne i enklityczne zaimków, liczebniki w związku z rzeczownikiem
  • stosuje wiedzę w zakresie składni:
    • rozpoznaje części zdania pojedynczego,
    • nazywa typy orzeczenia – imienne, czasownikowe oraz podmiotu – gramatyczny, logiczny, domyślny, zbiorowy
    • rysuje wykres logiczny zdania pojedynczego,
    • rozróżnia zdania złożone podrzędnie i współrzędnie
    • stosuje zasady interpunkcji wypowiedzenia pojedynczego i złożonego
podstawowe ocena dostateczna
 I. Słuchanie

  • słucha uważnie wszystkich wypowiedzi nauczyciela i uczniów
  • dokonuje przekładu intersemiotycznego wysłuchanego komunikatu (np. na taką formę, jak: słuchowisko, scenka dramatyczna)

II. Czytanie

  • czyta poprawnie tekst, podkreślając głosem ważne słowa
  • czyta ze zrozumie- niem teksty literackie na poziomie semantycznym i samodzielnie rozwiązuje niektóre zadania świadczące o rozumieniu tekstu na poziomie krytycznym
  • analizuje narrację pierwszo – i trzecioosobową analizuje zależność
  • między użytymi w utworze środkami stylistycznymi a jego treścią
  • próbuje wyjaśnić rolę postaci mówiącej w tekście
  • wyjaśnia pojęcia: fabuła, akcja, wątek
  • wyróżnia rodzaje powieści
  • wnioskuje na temat otaczającej rzeczywistości oraz miejsca człowieka na świecie na podstawie wybranych tekstów literackich
  • odczytuje plakat
  • dostrzega zależności między dziełem literackim a jego adaptacją
  • dostrzega mechanizmy oddziaływania reklamy na jej odbiorcę

III. Mówienie

  • uczestniczy w sytuacji komunikacyjnej
  • buduje spójne i logiczne wypowiedzi, posługując się poprawnym słownictwem
  • przedstawia swoje stanowisko w dyskusji, dobierając rzeczowe argumenty
  • stosuje się do zasad kulturalnej dyskusji
  • opowiada, stosując różnego rodzaju wypowiedzenia
  • wzbogaca opowiadanie dialogiem
  • stosuje opis własnych przeżyć, mówi o przeżyciach bohatera literackiego
  • charakteryzuje bohatera literackiego, formułuje ocenę jego postępowania
  • wygłasza teksty poetyckie i prozatorskie, stosując się do zasad poprawnej artykulacji oraz intonacji i zwracając uwagę na warstwę znaczeniową tekstu
  • świadomie korzysta z niewerbalnych środków komunikacji, takich jak gest, mimika twarzy, intonacja, pauza, dostosowując je do rodzaju komunikatu, jego odbiorców, celu wypowiedzi
  • stosuje zasady poprawności językowej i stylistycznej tak, aby jego wypowiedzi były zrozumiałe dla odbiorcy

III. Pisanie

  • redaguje formy wypowiedzi literackiej
  • stara się zachować poprawność językową i stylistyczną dłuższych wypowiedzi zbudowanych za pomocą różnych typów wypowiedzeń
  • redaguje podanie, życiorys, samodzielną prostą notatkę
  • za pomocą odpowiedniego słownictwa wkomponowuje opis przedmiotu, miejsca, cech bohatera w opowiadanie twórcze lub odtwórcze
  • konstruuje teksty informacyjne oraz teksty o charakterze instrukcji
  • podejmuje próby spójnego opisu dzieła plastycznego
  • niezależnie od budowy utworu streszcza tekst w porządku chronologicznym, relacjonuje przedstawione wydarzenia
  • podejmuje próbę opisu postaci rzeczywistej lub literackiej, uwzględniając jej cechy charakteru i osobowości
  • redaguje plan wypowiedzi
  • stosuje zasady estetyki, graficznej organizacji tekstu oraz poprawności ortograficznej i interpunkcyjnej redagowanych wypowiedzi

VI. Korzystanie ze źródeł informacji

  • korzysta ze słowników i encyklopedii

V. Nauka o języku

  • stosuje wiedzę w zakresie fonetyki:
    • dzieli wyraz na litery i głoski
    • dostrzega różnicę między zapisem a wymową głosek,
    • dzieli wyraz na sylaby i potrafi przenieść wyraz do następnej linijki zgodnie z obowiązującymi zasadami
  • stosuje wiedzę w zakresie słownictwa i słowotwórstwa:
    • posługuje się słownictwem bliskoznacznym, wyrazami przeciwstawnymi,
    • posługuje się wybranymi związkami frazeologicznymi pochodzenia biblijnego i mitologicznego, przysłowiami; rozumie znaczenie wyrazów
    • wyjaśnia sens niektórych neologizmów i archaizmów
    • zna pojęcie: wyraz podstawowy i pochodny
    • wyróżnia podstawę słowotwórczą i formant, rdzeń
  • stosuje wiedzę w zakresie fleksji:
    • rozpoznaje w wypowiedzeniu odmienne i nieodmienne części mowy
    • rozpoznaje formę odmiennych części mowy
  • stosuje wiedzę w zakresie składni:
    • rozpoznaje części zdania
    • wyróżnia w zdaniu orzeczenie imienne i czasownikowe
    • zna rodzaje podmiotu
    • odróżnia zdania złożone podrzędnie i współrzędnie, spójnikowo i bezspójnikowo

konieczne ocena dopuszczająca

 I. Słuchanie

  • słucha uważnie wypowiedzi nauczyciela i uczniów
  • dokonuje przekładu intersemiotycznego wysłuchanego komunikatu (np. wykonuje ilustrację do tekstu)

II. Czytanie

  • czyta poprawnie tekst, wyznaczając głosowo granice zdań, zwracając uwagę na znaki interpunkcyjne
  • czyta odpowiednio dobrane teksty literackie i rozumie ich treść
  • rozróżnia narrację pierwszo – i trzecioosobową
  • rozumie zależności między użytymi w tekście środkami stylistycznymi a jego treścią
  • wyróżnia postać mówiącą w różnych rodzajach i gatunkach literackich
  • rozróżnia pojęcia: fabuła, akcja, wątek
  • wie, czym różni się opowiadanie od powieści
  • dostrzega podobieństwa i różnice między światem przedstawionym w literaturze a rzeczywistością
  • odczytuje teksty kultury: komiks, obraz, rzeźbę
  • zauważa podobieństwa i różnice między utworem literackim a jego adaptacją filmową czy teatralną
  • zauważa w tekście reklamy słownictwo wyrażające perswazję

III. Mówienie

  • buduje wypowiedzi na temat
  • formułuje pytania i odpowiedzi odpowiednie do sytuacji komunikacyjnej
  • przedstawia swoje zdanie w dyskusji
  • zna zasady kulturalnej rozmowy
  • stosuje w opowiadaniu wypowiedzenia proste i rozwinięte, pojedyncze i złożone
  • wprowadza dialog w mowę opowieściową
  • mówi o swoich przeżyciach w danej sytuacji, nazywa przeżycia bohatera literackiego
  • nazywa cechy bohatera, wyciąga proste wnioski dotyczące jego postępowania
  • wygłasza z pamięci teksty poetyckie lub prozatorskie
  • jako nadawca odbiorca komunikatu korzysta z niewerbalnych środków wyrazu
  • stara się stosować do podstawowych zasad poprawności językowej

III. Pisanie

  • zna podstawowe zasady redagowania form wypowiedzi
  • buduje dłuższe wypowiedzi za pomocą różnych wypowiedzeń pojedynczych i złożonych
  • wplata dialog w tekst narracyjny
  • redaguje opowiadanie odtwórcze i twórcze
  • wypełniadruki urzędowe i pocztowe
  • opisuje wskazane elementy dzieła plastycznego
  • streszcza tekst w porządku chronologicznym
  • nazywa cechy charakteru i osobowości postaci literackiej
  • komponuje ogólny plan wypowiedzi
  • przestrzega podstawowych zasad poprawności ortograficznej i interpunkcyjnej oraz estetyki redagowanej wypowiedzi

VI. Korzystanie ze źródeł informacji

  • z pomocą nauczyciela korzysta ze słowników i encyklopedii

V. Nauka o języku

  • stosuje wiedzę w zakresie fonetyki:
    • zna pojęcie głoski i litery,
    • dostrzega różnicę między zapisem a wymową głosek,
    • dzieli wyraz na sylaby
  • stosuje wiedzę w zakresie słownictwa i słowotwórstwa:
    • dopasowuje wyrazy bliskoznaczne i przeciwstawne
    • potrafi zastosować wybrane związki frazeologiczne pochodzenia biblijnego, mitologicznego, przysłowia; rozumie znaczenie wyrazów
    • z pomocą nauczyciela wyróżnia części w budowie słowotwórczej wyrazu
  • stosuje wiedzę w zakresie fleksji:
    • z pomocą nauczyciela rozpoznaje formę i funkcję odmiennych części mowy
    • wskazuje nieodmienne części mowy
  • stosuje wiedzę w zakresie składni:
    • z pomocą nauczyciela rozpoznaje części zdania, zna ich funkcję składniową
    • odróżnia zdanie złożone współrzędnie od zdania złożonego podrzędnie

Ocenę niedostateczną otrzymuje uczeń, który nie spełnia wymagań kryterialnych na ocenę dopuszczającą.

Ocenę celującą otrzymuje uczeń, który :
Buduje twórcze, bezbłędne pod względem językowym, dostosowane do sytuacji komunikacyjnej wypowiedzi, w których się swobodnie posługuje werbalnymi i niewerbalnymi środkami wyrazu. Odczytuje sens utworów poetyckich, prozatorskich i innych dzieł kultury, również spoza listy lektur przewidzianej programem nauczania, na poziomie krytyczno-twórczym, uwzględniając ich strukturę i treści przenośne oraz symboliczne, odwołuje się do kontekstów kulturowych.
Bierze udział w pozaszkolnych konkursach humanistycznych (np. Literackich, językowych, recytatorskich,ortograficznych itp.) i osiąga w nich sukcesy.